Diqqatni jamlash mashqi — bunga kuniga kamida yarim soat ajratish kerak — aslida faqat boshlang‘ich bosqich, xolos. Xuddi pianino chalishni o‘rganayotganda gammalarni mashq qilish kabi.
Inson o‘zining eng bo‘ysunmas “a’zosi” — ongini boshqarish qobiliyatiga ega bo‘lgach, tabiiyki, undan foydalanishni ham boshlashi kerak. Bo‘ysunadigan ongga ega bo‘lib, uning imkoniyatlaridan to‘liq foydalanmaslikning foydasi yo‘q.
Demak, endi jiddiyroq va davomli bir o‘rganish jarayoniga o‘tish kerak.
Bu o‘rganish nimadan iborat bo‘lishi kerak?
Aslida bu savolning javobi hech qachon bahsli bo‘lmagan. Barcha davrlarning oqil insonlari bunda bir fikrga kelgan.
Bu — adabiyot emas.
San’atning boshqa turi ham emas.
Tarix ham emas.
Fan ham emas.
Bu — o‘z-o‘zini o‘rganish.
Inson, o‘zingni angla.
Bu gap shu qadar ko‘p takrorlanganki, uni yozishga deyarli uyalaman.
Ammo baribir yozish kerak. Chunki bu gap hali ham aytilishi kerak.
(Yo‘q, uyalganimdan ham uyalib ketdim. Gapimni qaytarib olaman.)
Inson, o‘zingni angla.
Buni baland ovozda aytaman.
Bu hammaga tanish, hamma qadrini tan oladigan, ammo faqat eng dono kishilargina amalda qo‘llaydigan iboralardan biridir.
Nega bunday ekanini bilmayman.
Lekin bir narsaga qat’iy ishonaman: bugungi oddiy, yaxshi niyatli insonning hayotida eng ko‘p yetishmaydigan narsa — mulohaza qilish odati.
Biz mulohaza qilmaymiz.
Aniqrog‘i, haqiqatan muhim narsalar haqida yetarlicha o‘ylamaymiz.
Baxtimiz masalasi haqida.